Blog – GoedVolk en het Plastic Pact van overheid en bedrijfsleven


Staatssecretaris Stientje van Velthoven zei vorige week donderdag bij Jinek dat meer dan 70 bedrijven zelf contact met haar hebben gezocht naar aanleiding van haar eerdere oproep om maatregelen te treffen de immense hoeveelheden plastic in onze samenleving te reduceren. Het plastic probleem neemt monsterlijke vormen aan betoogt Meike Rijksen, campagneleider bij Greenpeace in De Volkskrant. „Recycling van plastic is niet de ultieme en duurzame oplossing, we moeten af van wegwerpverpakkingen, die door recycling in stand worden gehouden”.

Opvallende afwezigen in de totstandkoming van het Plastic Pact zijn natuur- en milieuorganisaties die zich sterk maken voor het uitbannen van plastic. Zij zijn niet uitgenodigd om de inhoud van het Pact mee te bepalen. De resultaten van het Pact geven voedsel aan het vermoeden dat de verpakkingsindustrie niet uit is op het uitbannen van plastic, maar de inspanningen wil richten op opruimen en recyclen. De campagne van het bedrijfsleven ‘Nederland schoon’ zal schoonhouden en opruimen blijven stimuleren. Op termijn biedt dit niet de oplossing. Aan de basis verandert er niks. Hoe schoner de omgeving, hoe minder prikkel om plastic uit te bannen.

Inmiddels weten we al geruime tijd uit wetenschappelijke onderzoeken dat plastic een funeste uitwerking heeft op het ecologisch systeem: plastic valt uiteen in minuscule deeltjes en dringt binnen in onze voedselketen. Bij mensen en dieren zijn sporen van microscopisch kleine deeltjes plastic aangetroffen tot in de hersenen. In de aangrijpende documentaire Albatross the film toont Chris Jordan op hartverscheurende wijze de dodelijke gevolgen van plastic in de voedselketen.

Plastic bestaat al ruim 100 jaar. Een grote vlucht nam de productie na de Tweede Wereldoorlog. Sindsdien zit plastic in ons DNA, letterlijk en figuurlijk. We kunnen niet meer zonder. Denken we. In de vierdelige documentairereeks ‘Ik, plastic’ ging Menno Bentfeld voor de NPO vooral op zoek naar de schoonheid van plastic en de welvaart die het aanvankelijk bracht. Gaandeweg rijst de vraag of plastic zich niet tegen ons aan het keren is en we het probleem nog wel de baas kunnen. Lees welke soorten plastic er zijn en de zin en onzin van bioplastics en biologisch afbreekbaar plastic.

Er ontstaat momentum voor een aanzet tot systeemverandering. Maar de belangen zijn groot en het denken over plastic is nog diep verdeeld. De verpakkingsindustrie lobbyt bijvoorbeeld al jaren om doeltreffende maatregelen als de uitbreiding van statiegeld uit te stellen. Gaan we voort op de ingeslagen weg en blijft het uitgangspunt hetzelfde: ‘plastic zal er altijd zijn’ of wint het inzicht terrein dat plastic op basis van aardolie een fundamenteel verkeerd product is. Mart Vogel onderzocht waarom plastic zo’n milieuprobleem kon worden.

De innige tango, die onze landelijke overheid en de industrie al decennia lang dansen, heeft geleid tot een focus op het gedrag van de consument. De ambitie ‘Utrechtse Heuvelrug plasticvrij 2026’ lijkt binnen het – wereldwijde – krachtenveld een tot mislukken gedoemde missie. Niets is minder waar. Grote veranderingen ontstaan doorgaans aan de basis. De lokale overheid ondersteunt ons streven, de Nederlandse gemeenten starten een lobby om het eenmalig gebruik van plastic te reduceren en te zoeken naar alternatieven. Op lokaal niveau richten we onze blik op het uiteindelijke doel: geen plastic meer. Tegelijkertijd zullen we kleine stapjes zetten samen met degenen die hetzelfde doel nastreven. Dat betekent voor dit jaar de vorming van een coalitie met lokale partijen: natuurorganisaties, zorginstellingen, scholen, ondernemers, sportverenigingen, andere maatschappelijke organisaties, politieke partijen, bestuurders en wie wil aansluiten. Met als doel gezamenlijke en individuele resultaatverplichtingen die verifieerbaar zijn en een bijdrage leveren aan de langetermijndoelstelling.

door Gerard van Wijk